Yenilenebilir Enerjide Akıl Almaz Yükseliş! Küresel Enerji Dönüşümü Sanılandan Çok Daha Hızlı İlerliyor: Fosil Yakıtlar Tarihe Mi Karışıyor?
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) raporu, küresel elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payının hızla arttığını ortaya koydu. 2024 verileri, güneş ve rüzgar enerjisinin öncülüğünde rekorlar kırıldığını gösterirken, 2035 hedefleri için çarpıcı bir tablo çiziliyor.
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı'nın (IRENA) son verileri, küresel enerji piyasasında devrim niteliğinde bir dönüşüme işaret ediyor. 2026 Yenilenebilir Enerji İstatistikleri raporu, yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payının beklenenin üzerinde bir hızla arttığını gözler önüne serdi. Rapora göre, 2024 yılında yenilenebilir kaynaklardan elde edilen elektrik üretimi, bir önceki yıla kıyasla %9,8'lik çarpıcı bir artış gösterdi. Bu rakam, 2023'te kaydedilen büyüme hızının önemli ölçüde üzerinde yer alarak, küresel enerji dönüşümünün ivme kazandığının net bir göstergesi oldu.
Küresel Elektrik Üretiminin Yeni Dinamikleri
IRENA'nın güncellediği verilere göre, 2024 yılında yenilenebilir enerji kaynakları toplamda 9.836 teravatsaat (TWh) elektrik üreterek, küresel elektrik üretiminin %31,7'sini oluşturmayı başardı. Bu rakam, sadece bir yılda elde edilen ilerlemeyi değil, aynı zamanda geleceğe yönelik iddialı hedeflerin de somut bir yansıması. Raporda vurgulanan kritik bir nokta ise, küresel iklim hedeflerine ulaşabilmek adına, yenilenebilir enerjinin toplam elektrik üretimindeki payının 2035 yılına kadar mevcut %31,7 seviyesinden %78'e yükseltilmesi gerekliliği. Bu, mevcut kapasitenin yaklaşık 2,5 katına ulaşması anlamına geliyor ve enerji politikalarının aciliyetini bir kez daha ortaya koyuyor.
Öte yandan, aynı dönemde yenilenemeyen enerji kaynaklarından yapılan elektrik üretimi ise yalnızca %1,4'lük mütevazı bir artış kaydetti. Bu düşük oran, fosil yakıtların küresel enerji portföyündeki payının giderek azaldığının ve yenilenebilir enerjinin ana itici güç haline geldiğinin bir kanıtı olarak öne çıkıyor.
Güneş ve Rüzgar Enerjisi Liderliğinde Küresel Sıçrama
Yenilenebilir enerji kaynakları arasındaki yarışta, güneş ve rüzgar enerjisi açık ara farkla öne çıkıyor. Bu iki teknoloji, küresel yenilenebilir elektrik üretimindeki büyümenin ana motoru konumunda. Coğrafi dağılıma bakıldığında ise Asya kıtası, 2024 yılında 4.589 TWh ile en yüksek yenilenebilir elektrik üretimini gerçekleştiren bölge oldu. Asya'da geçen yıla göre %14,3'lük bir büyüme kaydedilirken, bu artışın büyük çoğunluğu yine güneş ve rüzgar enerjisi projelerinden kaynaklandı. Bu durum, Asya'nın enerji dönüşümünde ne kadar iddialı olduğunu gösteriyor.
Diğer bölgelerdeki tablo ise şöyle:
- Avrupa, güneş ve hidroelektrik üretimindeki artışlarla %7,2'lik bir büyüme kaydederek 1758 TWh üretti.
- Kuzey Amerika, %5,8'lik büyüme ile 1535 TWh kapasiteye ulaştı.
- Güney Amerika ise %2,9'luk bir artışla 1047 TWh üreterek, yenilenebilir teknolojilerin tümünde gelişim gösterdi.
- Avrasya %11,9'luk büyüme ile 411 TWh, Afrika ise %5,7'lik büyüme ile 227 TWh üretim gerçekleştirdi.
- Büyüme oranlarında en dikkat çekici artış ise Orta Doğu'dan geldi. Bölge, %17,3'lük rekor bir büyüme ile 76 TWh yenilenebilir elektrik üretti.
- Okyanusya %3,4 artışla 138 TWh, Orta Amerika ve Karayipler ise %5,8 büyüme ile 55 TWh kapasiteye ulaştı.
Uluslararası Liderlerden Çağrı: “Dönüşüm Geri Döndürülemez!”
IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, raporun sonuçlarını değerlendirerek küresel enerji dönüşümünün geldiği noktaya dikkat çekti. La Camera, “Dünya, enerji dönüşümünün temel taşı olan elektrifikasyon etrafında birleşiyor ve bu dönüşümün itici gücü, yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik. Temiz elektriğin enerji güvenliğini, dayanıklılığını ve rekabet gücünü artırdığına dair ortak bir anlayış hakim. Ancak hedeflere ulaşmak için önümüzdeki on yılda yenilenebilir elektrik üretimini bugünkü seviyenin yaklaşık 2,5 katına çıkarmalıyız. Teknolojiler hazır, ekonomik gerekçeler sağlam. Artık binalarda, ulaşımda ve sanayide fosil yakıtlardan temiz elektriğe geçişi hızlandırmalıyız,” ifadelerini kullandı. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell de COP30'daki uzlaşmaya atıfta bulunarak, küresel enerji dönüşümünün artık “geri döndürülemez” olduğunu ve açıklanan verilerin bu durumu güçlü bir şekilde desteklediğini belirtti.
Kapasite Artışı Tarihi Zirvede: Yenilenebilir Enerji Yatırımları Tavan Yaptı
IRENA'nın 2025 yılına ilişkin güncellenen verileri, yenilenebilir enerji kurulu gücündeki artışın tarihi bir zirveye ulaştığını ortaya koyuyor. Yıllık yenilenebilir enerji kurulu güç artışları, 2025'te 693 gigavat (GW) ile rekor seviyeye çıktı. Bu büyüme trendi sonucunda, geçen yılın sonunda küresel yenilenebilir enerji kurulu gücü 5,2 teravata (TW) ulaşarak toplam küresel kurulu gücün %49,5'ini oluşturdu. Özellikle toplam kurulu güç artışının %85,7'sinin yenilenebilir enerji kaynaklarından gelmesi, bu alandaki yatırımların ne kadar yoğunlaştığını gösteriyor. Her ne kadar yenilenebilir enerjinin toplam kapasite artışındaki payı geçen yıla göre %92,7'den %85,7'ye bir miktar gerilese de, genel eğilim yenilenebilir enerji yatırımlarının fosil yakıtlara kıyasla çok daha hızlı büyümeye devam ettiğini vurguluyor. Bu durum, küresel enerji geleceğinin artık net bir şekilde yenilenebilir kaynaklara dayandığını teyit ediyor.