Süresiz NafakaEEE KAPANIYOR! AYM Kararıyla TBMM'ye Tanınan 9 Aylık Süre Ne Anlama Geliyor?
Anayasa Mahkemesi, 'süresiz nafaka' düzenlemesini oy çokluğuyla iptal etti. TBMM'ye yeni düzenleme için 9 aylık süre tanınırken, Adalet Bakanı Akın Gürlek kararı 'hakkaniyet' adına kıymetli bulduğunu belirtti. Yeni modelin detayları şimdiden merak konusu oldu.
Türkiye'nin uzun süredir gündeminde yer alan ve milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren 'süresiz nafaka' konusunda kritik bir karar çıktı. Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanan eşlerden birine ömür boyu ödenen yoksulluk nafakasının dayanağı olan Türk Medeni Kanunu'nun ilgili maddesini oy çokluğuyla iptal etti. Bu tarihi kararla birlikte, TBMM'ye yeni bir düzenleme yapması için 9 aylık yasal süre tanındı.
AYM'den 'Süresiz Nafaka' Düzenlemesine Nokta
Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki 'süresiz olarak' ifadesinin iptali talebi üzerine AYM'de yapılan görüşmeler sonuçlandı. Mahkeme, mevcut düzenlemenin iptaline karar vererek, süresiz nafaka uygulamasını sonlandırma yolunu açtı. Mevcut kanunda, "Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz." hükmü yer alıyordu. Bu hükmün 'süresiz' kısmı, özellikle nafaka ödeyenler tarafından uzun süredir eleştiri konusu yapılıyordu.
Adalet Bakanı Gürlek'ten İlk Açıklama
Kararın ardından Adalet Bakanı Akın Gürlek, sosyal medya hesabı üzerinden açıklamalarda bulundu. Gürlek, boşanma sonrası süreçlerde dengeli ve adil bir model oluşturmanın öncelikleri olduğunu vurgulayarak, AYM'nin iptal kararını 'adalet ve hakkaniyet ilkeleri adına son derece kıymetli' bulduğunu belirtti. Bakan Gürlek, TBMM'ye tanınan süreci dikkate alarak, kimseyi ömür boyu adil olmayan bir yükümlülük altında bırakmayacak yeni bir yasal düzenlemeyi Meclis'in takdirine sunacaklarını ifade etti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde 'Türkiye Yüzyılı'nda adaletin ve toplumsal huzurun tesis edileceğini' de sözlerine ekledi.
Yeni Dönem Taslağında Neler Var?
Edinilen bilgilere göre, AK Parti'nin üzerinde çalıştığı taslakta nafaka süresinin evlilik süresiyle orantılı olması öngörülüyor. Örneğin, 3 yıl evli kalanlara 5 yıl, 5 yıl evli kalanlara 7 yıl, 10 yıl evli kalanlara ise 12 yıl süreyle nafaka ödenmesi gibi bir model üzerinde duruluyor. Nafaka yükümlülüğünün bu süre sonunda sona ermesi hedefleniyor. Nafakanın kesilmesiyle maddi zorluk yaşayabilecek kişiler için ise sosyal yardım mekanizmalarının devreye alınması planlanıyor. Devlet destekleriyle mağduriyetlerin giderilmesi amaçlanıyor. Ayrıca, bu düzenlemenin çekişmeli boşanma davalarının azaltılmasına da katkı sağlaması bekleniyor. Davaların uzamasına neden olan unsurların ayrıştırılarak süreci hızlandırması hedefleniyor.
Nafaka Türleri ve Mevcut Durum
Türkiye'de mevcut durumda farklı amaçlara hizmet eden nafaka türleri bulunuyor. Eşler arasındaki yoksulluk nafakası en çok tartışılan konu olurken, bunun yanı sıra çocuklar için ödenen iştirak nafakası ve diğer aile bireyleri için talep edilen yardım nafakası da mevcut. Boşanma davası devam ederken mağduriyetleri önlemek amacıyla tedbir nafakası da uygulanabiliyor. Ancak bu tür, boşanma kesinleşince sona eriyor. Yoksulluk nafakasının şartları arasında, nafaka isteyenin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşmesi, karşı tarafa göre daha az kusurlu olması ve diğer eşin ödeme gücünün bulunması yer alıyor. Mevcut kanunda süre sınırı olmasa da, nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi, gelire sahip olması veya hayat standardının yükselmesi gibi durumlarda mahkeme kararıyla nafaka sona erdirilebiliyor.
Geçmiş Başvurular ve AYM'nin İlk Tutumu
Bu konudaki benzer bir başvuru 2012 yılında da AYM'ye gelmişti. Kestel Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yaptığı başvuruyu dönemin Anayasa Mahkemesi, 'sosyal hukuk devleti ilkesinin gereği' gerekçesiyle reddetmişti. Mahkeme, o dönemde yoksulluğa düşen eşi koruma amacının öncelikli olduğunu belirtmişti. Ancak gelinen noktada, uzun süren davalar ve ortaya çıkan mağduriyetler, konuyu yeniden AYM'nin gündemine taşıdı ve bu kez iptal kararı çıktı.
Uzman Görüşü: 'Karar Yerinde, Uygulama Kolay Olmalı'
Konuyla ilgili görüş bildiren Avukat Mustafa Tırtır, kararın adalet ve hakkaniyet ilkeleri açısından yerinde olduğunu belirtti. Tırtır, her olayın kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, yeni düzenlemenin TBMM'de uygulanabilir ve kolay bir şekilde hazırlanmasının önemine dikkat çekti. Kadınların maddi durumlarının yetersiz olması halinde, yeni sistemde de 'süresiz' nafaka gibi benzer bir koruma mekanizmasının devreye girebileceği ihtimalini dile getirdi.