Elma Market Raflarında Uçtu! Üreticiyi Şoke Eden Zam Rakamları Ortaya Çıktı
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine göre Haziran ayında elma, havuç ve çilek gibi temel ürünlerde üretici ile market arasındaki fiyat farkı dudak uçuklattı. İşte zam şampiyonları ve nedenleri...
Haziran ayında tarım ürünlerindeki fiyat hareketliliği, tüketiciler kadar üreticileri de yakından ilgilendiren boyutlara ulaştı. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ay boyunca yaşanan değişimlere dair çarpıcı verileri kamuoyuyla paylaştı. Bayraktar'ın açıklamaları, sofraların vazgeçilmez bazı ürünlerindeki olağanüstü fiyat makaslarını gözler önüne serdi.
Üretici ile Market Arasındaki Uçurum Büyüyor: Elma Fiyatı 4 Katına Çıktı!
TZOB verilerine göre, Haziran ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkında zirve nokta elma oldu. Bu ayda elmadaki fiyat farkı, yüzde 379,3 gibi rekor bir seviyeye ulaştı. Bu oran, elmanın üreticiden çıktığı fiyatla raflarda yer aldığı fiyat arasındaki devasa farkı simgeliyor. Elmayı takiben, yüzde 284,2 ile havuç ve yüzde 283,5 ile çilek gibi temel ürünler de yüksek fiyat farklarıyla dikkat çekti. Yeşil fasulye ve kirazda da benzer bir tablo yaşanırken, bu ürünlerde de fiyat farkları %250'nin üzerinde seyretti.
Bayraktar, bu durumun somut rakamlarla ne anlama geldiğini şu şekilde açıkladı: "Elma üreticide 18 lira 75 kuruş iken, markette 89 lira 87 kuruşa kadar yükseldi. Bu, elmanın yaklaşık 4,8 katı fiyata satıldığı anlamına geliyor. Havuç ve çilekte de bu oran 3,8 katı bulurken, yeşil fasulye 3,5 kat fazlaya alıcı buldu." Bu rakamlar, tüketicinin temel gıda maddelerine erişimde yaşadığı zorlukların boyutunu da açıkça ortaya koyuyor.
Ayın Zam Şampiyonları Belli Oldu: Çilek Yükseldi, Domates Düştü
Haziran ayında market raflarındaki fiyat değişimleri incelendiğinde, en büyük artışın yüzde 81 ile çilekte yaşandığı görüldü. Çilekteki bu ani yükselişi, yüzde 52,2 ile havuç ve yüzde 32,8 ile kabak takip etti. Kuru soğan ve patates de listede yer alan diğer zamlı ürünler arasındaydı.
Diğer yandan, tüketicinin yüzünü güldüren bir gelişme olarak marketlerde fiyatı en çok düşen ürün domates oldu. Domatesteki düşüş yüzde 37,8'i bulurken, karpuz ve nohut gibi ürünlerde de fiyat gerilemeleri yaşandı. Üretici tarafında ise tablo biraz daha farklıydı. Haziran ayında üreticide fiyatı en çok artan ürün kabak olarak kayıtlara geçti. Kabaktaki artışı havuç, patlıcan ve biber izledi. Üreticide en dikkat çekici fiyat düşüşü ise karpuzda görüldü.
Arz-Talep Dengesi ve Sezon Sonu Fiyatları Şekillendirdi
Bayraktar, bu fiyat değişimlerinin ardındaki nedenlere de ışık tuttu. Seralarda sezonun sona ermesiyle kabak, patlıcan, sivri biber ve salatalık gibi ürünlerde arzın daraldığını ve bunun da fiyatları yukarı çektiğini belirtti. Domatesteki fiyat düşüşünün ise yayla kesimlerindeki hasadın başlamasıyla arzın artmasından kaynaklandığını ifade etti. Karpuz arzındaki artışın üretici fiyatlarını düşürdüğüne işaret eden Bayraktar, limon fiyatlarındaki gerilemenin ise talepteki azalmaya bağlandığını söyledi.
Yazlık patatesteki fiyat artışının temel nedeninin ilkbahar yağışlarının uzun sürmesi ve ürünlerde yaşanan bozulmalar olduğunu vurgulayan Bayraktar, havuç fiyatlarındaki yükselişi ise turizm sezonuyla birlikte artan talebe bağladı. Bu analizler, tarımsal ürün fiyatlarının sadece üretim maliyetleriyle değil, aynı zamanda mevsimsel koşullar, arz-talep dengesi ve hatta turizm gibi dış etkenlerle de ne kadar iç içe geçtiğini gösteriyor.
Gübre Fiyatlarında Düşüş Sürerken, Yem ve İlaç Maliyetleri Artıyor
Girdi maliyetleri cephesinde ise karışık bir tablo hakimdi. Haziran ayında bazı gübre türlerinde artış görülse de, özellikle ÜRE gübresinde yüzde 9'luk bir düşüş kaydedildi. Amonyum sülfat ve amonyum nitrat gübrelerinde de düşüşler devam etti. Ancak, bir yıl öncesine bakıldığında gübre fiyatlarındaki artışın oldukça yüksek seviyelerde olduğu görüldü. Örneğin, amonyum sülfat gübresi yıllık bazda yüzde 77,9, amonyum nitrat gübresi ise yüzde 72,4 oranında zamlanmış durumda.
Besi ve süt yemi fiyatlarındaki artışlar sürerken, elektrik ve tarım ilacı maliyetleri de üreticilerin belini bükmeye devam ediyor. Elektrik fiyatları yıllık bazda %25,1, tarım ilacı fiyatları ise %27,8 oranında arttı. Mazot fiyatlarında aylık düşüş yaşansa da, yıllık bazda %31,5'lik bir artış söz konusu. Bu durum, üretim maliyetlerinin genel olarak yüksek seyretmeye devam ettiğini ve üreticinin karlılığını olumsuz etkilediğini gösteriyor.