Borsada Gizli El Devrede: Milyarlarca Liralık 'Fiili Dolaşım' Oyunu Ortaya Çıktı! İşte Etkilenen Dev Şirketler...
Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) aldığı yeni kararla borsada işlem gören şirketlerin fiili dolaşım oranları yeniden hesaplandı. Bu değişiklik, 138 şirkette ve toplam 141.6 milyar liralık piyasa değerini etkileyerek borsada yeni dengeler oluşturdu.
Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin yatırımcılar tarafından ne kadarının halka açık olduğunu gösteren 'fiili dolaşım' oranlarında köklü bir değişiklik yaşandı. Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) aldığı son düzenleme sonrası, şirketlerin elinde bulunan ve piyasada serbestçe alınıp satılabilen hisse senetlerinin oranı yeniden mercek altına alındı. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından 11 ve 12 Haziran tarihlerinde açıklanan yeni verilere göre, tam 138 şirketin fiili dolaşım oranında azalış kaydedildi. Bu durum, piyasadaki yaklaşık 4.6 milyar adet hisse senedinin fiili dolaşımdan çekilmesi anlamına geliyor. Cuma günkü kapanış fiyatlarıyla bu hisselerin toplam piyasa değeri ise dudak uçuklatan bir rakama ulaştı: 141.6 milyar lira.
SPK'dan Kritik Müdahale: Fiili Dolaşım Hesaplaması Nasıl Değişti?
SPK'nın 5 Haziran'da hayata geçirdiği düzenleme, özellikle BIST 30 ve BIST 100 gibi önemli endekslerin hesaplanmasında kritik rol oynayan fiili dolaşım oranlarının belirlenme yöntemini değiştirdi. Yeni kurala göre, şirketlerin sermaye veya yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortaklarının sahip olduğu fon katılma payları artık fiili dolaşımdaki pay hesaplamasına dahil edilmiyor. Bu paylar, 15 Haziran'dan itibaren ihraççıların fiili dolaşım oranı hesaplamasının dışında tutuluyor. SPK'nın bu hamlesinin arkasında, endekslerin daha gerçekçi bir piyasa görünümünü yansıtmasını sağlama amacı yatıyor. Daha önce, fonlar aracılığıyla dolaylı yoldan kontrol edilen ancak fiili olarak alım satıma konu olmayan hisselerin dolaşımdaki pay olarak görünmesi, endekslerin güvenilirliğini sorgulatıyordu.
'Lila Kağıt' Zirvede, 'Kiler Holding' Şok Yaşadı: Kimler En Çok Etkilendi?
Bu yeni hesaplama yöntemi, bazı şirketlerde şaşırtıcı düşüşlere neden oldu. Fiili dolaşım oranındaki en sert düşüş, Lila Kağıt'ta yaşandı. Şirketin fiili dolaşım oranı tam 27 puan azalarak %44.01'den %16.95'e geriledi. Lila Kağıt'ı, 18 puanlık düşüşle Gezinomi Seyahat, 16 puanlık düşüşle Ziraat GYO ve 15 puanlık düşüşle Margün Enerji takip etti. Ancak en dikkat çekici değişimlerden biri, daha önce MSCI Türkiye endeksine girme kriterini sağlamasına rağmen fiili dolaşım oranının gerçeği yansıtmadığı gerekçesiyle endeksten çıkarılan Kiler Holding'de görüldü. Şirketin fiili dolaşım oranı 12 puan birden düşerek %21'den %9.4'e indi. Kiler Holding, bu düşüşle birlikte cari fiyatlarla TL bazında fiili dolaşımı en çok gerileyen hisse senedi unvanını da aldı.
MSCI Uyarısı ve Piyasa Tepkisi: Neler Olacak?
SPK'nın bu düzenlemesinin, uluslararası yatırım endekslerini oluşturan MSCI'nın daha önceki uyarılarıyla paralellik gösterdiği görülüyor. MSCI, Mayıs ayında yayımladığı bir açıklamada, Kiler Holding'in serbest dolaşımına ilişkin yaptığı detaylı analizler sonucunda, bazı hissedarların (fonlar dahil) serbest dolaşımdan 'serbest olmayan' dolaşıma yeniden sınıflandırıldığını belirtmişti. Bu durum, Kiler Holding'in MSCI Global Small Cap Endeksi'nden çıkarılmasına yol açmıştı. MSCI'nın bu hareketi, Türk borsasındaki 'yapay' dolaşım oranlarına dikkat çektiği şeklinde yorumlanmıştı. SPK'nın düzenlemesi, bu tür durumların önüne geçerek Borsa İstanbul'un uluslararası standartlara daha uyumlu hale gelmesini amaçlıyor. Bu değişikliklerin, endeks performanslarını ve yabancı yatırımcı ilgisini nasıl etkileyeceği önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek. Özellikle endeks geçişleri ve fon stratejileri üzerinde önemli etkiler bekleniyor.