ABD'de Çocuklar Sosyal Medyadan Neden Uzak Tutuluyor? Mahkemeden Tartışmalı Karar: Ebeveyn Onayı Şart mı?
Ohio eyaletinde 16 yaş altı çocukların sosyal medyaya erişimi için ebeveyn onayı zorunluluğu getiren yasa, mahkeme onayıyla yürürlüğe giriyor. Küresel çapta artan endişelere bir yenisi eklenirken, bu gelişme Türkiye'deki uygulamaları da akıllara getirdi.
Dijital dünyanın sınırsızlığında çocukların güvenliği ve ruh sağlığı, giderek daha fazla gündemde yer alıyor. Küresel çapta birçok ülke, genç nesillerin sosyal medya platformlarındaki etkileşimlerini düzenlemek ve potansiyel zararları en aza indirmek için somut adımlar atıyor. Bu alandaki en dikkat çekici gelişmelerden biri de ABD'nin Ohio eyaletinden geldi. Eyalet yönetimi, 16 yaş altı çocukların sosyal medyaya erişimini ebeveyn onayı şartına bağlayan yasanın uygulanabilmesi için mahkemeden onay aldı. Bu karar, hem teknoloji devlerinin hem de ebeveynlerin yakından takip ettiği bir sürecin sonucu olarak öne çıkıyor.
Mahkemeden Şaşırtan 'Evet' Kararı: Çocuklar Dijital Dünyada Korunacak mı?
Cincinnati merkezli 6. Temyiz Mahkemesi'nde görülen davada, alt mahkemenin yasayı durduran kararı 2'ye 1 oyla bozuldu. Mahkeme heyeti, Ohio'nun 'Sosyal Medya Ebeveyn Bildirim Yasası'nın, ABD Anayasası'nın temel haklarından olan ifade özgürlüğünü ihlal etmediğine hükmetti. Bu hukuki zafer, çocukları dijital dünyanın potansiyel tehlikelerinden koruma amacı güden düzenlemelerin önünü açtı. Yasa uyarınca, sosyal medya platformlarının 16 yaş altı kullanıcılarından yaş doğrulaması ve ebeveyn izni istemesi gerekecek. Mahkeme, bu düzenlemenin çocukları koruma adına devletin 'zorlayıcı çıkarı' olduğunu ve belirlenen amaca yönelik 'dar kapsamlı' bir müdahale olduğunu belirtti.
Teknoloji Lobisi NetChoice'tan Sert Tepki
Karara karşı çıkan teknoloji endüstrisi lobisi NetChoice ise yasanın anayasaya aykırı, muğlak ve çocukların güvenli içeriklere erişimini engelleyici nitelikte olduğunu savunmuştu. NetChoice yetkilileri, aldıkları yenilgiye rağmen pes etmeyeceklerini ve Ohio sakinlerinin çevrimiçi mahremiyet ile anayasal haklarının elinden alınamayacağını iddia ederek kararın temyiz yoluyla bozulacağından emin olduklarını belirttiler. Ancak Ohio Başsavcısı Andy Wilson, mahkeme kararından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, bu adımın ebeveynlere çocuklarının dijital dünyadaki aktiviteleri üzerinde denetim ve söz hakkı tanıyacağını vurguladı.
Türkiye'deki Durum: 15 Yaş Altı Sosyal Medya Yasağı ve Küresel Eğilim
Ohio'daki bu gelişme, Türkiye'de daha önce atılan adımları da hatırlattı. TBMM'de kabul edilen ve 2026'da yürürlüğe girmesi beklenen düzenleme ile 15 yaş altı çocukların sosyal medya platformlarını kullanması yasaklanmıştı. Bu yasa, sosyal ağ sağlayıcıları yaş doğrulama sistemleri kurmaya ve ebeveyn kontrol araçları sağlamaya zorluyor. Bu tür düzenlemeler, Avustralya gibi ülkelerde de görülen ve gençlerin zihinsel sağlıkları, bağımlılık riskleri ve güvenlik endişeleri gibi sorunlara karşı geliştirilen küresel bir hassasiyetin parçası olarak değerlendiriliyor.
Ohio Yasası Neleri Kapsıyor?
Ohio'da yürürlüğe girecek olan 'Sosyal Medya Ebeveyn Bildirim Yasası', özellikle çocuklara yönelik olduğu makul ölçüde öngörülebilen web siteleri ve uygulamalar için yaş doğrulama zorunluluğu getiriyor. Hangi platformların bu kapsama gireceğini belirlemek için 11 faktörlü bir liste ve bazı istisnalar da tanımlanmış durumda. Bu adımın, diğer ABD eyaletlerindeki benzer yasal düzenlemeler için de bir emsal teşkil etmesi bekleniyor. Mahkeme kararında, ebeveyn onayı gerekliliğinin çocukları korumaya yönelik 'marjinal bir yük' olduğu ve Ohio'nun karşı karşıya olduğu çok boyutlu sorunu hedef aldığı özellikle vurgulandı. Bu hukuki süreç, dijital çağda çocuk hakları ve ebeveyn sorumlulukları arasındaki hassas dengeyi yeniden şekillendirecek gibi görünüyor.